27 maart 1977: 2 afgeladen Boeing 747′s botsen tegen elkaar op de landingsbaan van de luchthaven “Los Rodeos” (tegenwoordig Tenerife Norte). 583 mensen komen om in het dodelijkste ongeval ooit in de geschiedenis van de luchtvaart. Talloze televisieprogramma’s als Air Crash Investigation en Seconds from Disaster (beiden National Geographic) werden al aan de crash gewijd, maar exact 35 jaar na de feiten staan we bij Flightlevel nog even stil bij wat er die fatale dag gebeurde.

De bewuste zondagochtend in 1977 verliep aanvankelijk rustig. Het toeristenseizoen begon net op gang te komen en vanuit Amsterdam was KLM vlucht 4805 onderweg naar Las Palmas, Gran Canaria. Aan boord bevinden zich 234 passagiers, veelal families met kinderen, die zich opmaken voor een zorgeloze vakantie op de Canarische Eilanden. Onder de 14 crewleden zijn ook 2 piloten: gezagvoerder en instructeur Jacob Veldhuyzen van Zanten en zijn relatief nieuwe copiloot Klaas Meurs.

Een paar uur eerder was in New York de Clipper Victor opgestegen, een Boeing 747-100 van Pan American World Airways. Het vliegtuig was daar na een kortere vlucht uit Los Angeles met een nieuwe bemanning opgestegen om de 380 passagiers naar het startpunt van hun cruise op de Middellandse Zee te brengen: Las Palmas, Gran Canaria. De bemanning bestaat hier uit 16 personen, onder leiding van commandant Victor Grubbs.

N736PA, betrokken in het ongeval
© Stefan Sjögren – airliners.net

Ontploffing

Om kwart over één in de namiddag wordt de luchthaven van Las Palmas, de eindbestemming van beide toestellen, opgeschrikt door een ontploffing. Een terrorist van de afscheidingsbeweging MPAIAC plantte een bom in de terminal van Gran Canaria International Airport. Toen er gedreigd werd met een tweede bom, besloten de lokale autoriteiten het vliegveld te sluiten. Alle binnenkomende vluchten werden omgeleid naar het kleinere Los Rodeos, op het naburige eiland Tenerife.

De Nederlandse 747 was ondertussen al de nadering naar Gran Canaria begonnen en kon relatief snel landen op Los Rodeos. Nog voor half twee stond het toestel als één van de eerste op het kleine tarmac van de luchthaven. Een halfuur later werden zij vergezeld door hun Amerikaanse collega’s. Pan Am-gezagvoerder Grubbs had nochtans gevraagd om nog even te mogen rondcirkelen tot Gran Canaria weer opengesteld zou worden, maar dit verzoek werd door de luchtverkeersleiding van tafel geveegd.

Al snel volgen nog meer omleidingen en raakt de parkeerplaats op het regionale vliegveld op Tenerife op. Minstens vijf grote toestellen worden naar de toen al overbevolkte luchthaven gestuurd. Vliegtuigen worden vervolgens noodzakelijkerwijs op de taxibanen geparkeerd, zodat diegenen die uiteindelijk weer mochten vertrekken via de landingsbaan naar hun vertrekpunt aan het einde van de baan moesten taxiën. De penibele situatie was volgens velen een accident waiting to happen.

Tenerife Norte (Los Rodeos)
© Dario Crusafon – airliners.net

Tijdsnood

Terwijl de vliegtuigen zich opstapelen op de luchthavens in de buurt, lijkt er op Gran Canaria geen schot in de zaak te komen. Ruim drie uur na de sluiting van het vliegveld is er nog steeds geen nieuws en de Nederlandse captain Van Zanten begint stilaan zenuwachtig te worden. Als ze niet binnen het uur kunnen vertrekken, dan zal zijn bemanning over het maximaal aantal diensturen voor die dag gaan, waardoor zij en de retourpassagiers in Gran Canaria zullen moeten overnachten.

Hij besluit daarop om al op Los Rodeos bij te tanken en op die manier na de landing in Gran Canaria tijd te besparen. Alle andere toestellen zouden daar immers ook extra brandstof aan boord moeten nemen, wat lange wachtrijen aan de pompen voorspelt. In totaal beslist Van Zanten 40 ton kerosine in de tanks te laten gooien. Net op het moment dat de pompen in gang schieten wordt de luchthaven van Las Palmas terug geopend, maar het tanken duurt nog minstens 35 minuten.

KLM 4805 moet dus noodgedwongen nog even aan de grond blijven, tot het bijtanken voltooid is. Ondertussen kan ook Clipper 1736 niet vertrekken, want de Nederlandse Boeing blokkeert hen de toegang tot de landingsbaan. De Amerikanen moesten dus op de KLM wachten om op te kunnen stijgen. Die extra vertraging zorgde er bovendien voor dat er – zoals gebruikelijk op Los Rodeos – almaar meer mist over het vliegveld kwam. De zichtbaarheid werd herleid tot enkele honderden meters.

Pagina's: Pagina 1 Pagina 2 Pagina 3